Avrupa Birliği’nin gemi geri dönüşüm tesislerine ilişkin listesinde yapılması gündemde olan değişiklikler, Türkiye’de sektörün dikkatini Hindistan’a çevirdi. Hindistan’daki bazı gemi söküm tesislerinin AB onaylı listeye dahil edilmesi ihtimali, Avrupa bayraklı gemilerin Aliağa yerine Hindistan’a yönelmesine ilişkin endişeleri artırdı.
Dünya Gazetesi’nden Aysel Yücel’in haberine göre, armatör kulüpleri, tesislerin değerlendirilmesinde coğrafi konum veya söküm yönteminden ziyade her tesisin teknik denetim performansının esas alınması gerektiğini savunuyor. AB Komisyonu müfettişlerinin Hindistan’daki iki tesiste yaptığı incelemelerde AB standartlarının karşılandığının tespit edildiğini belirten armatörler, buna rağmen söz konusu tesislerin reddedilmesinin AB sisteminin güvenilirliğini tartışmaya açabileceğini ileri sürüyor.
Sektör temsilcileri ayrıca dünya genelinde filoların yaşlandığına ve kullanım ömrünü tamamlayan gemi sayısının arttığına dikkat çekiyor. AB onaylı listede büyük tonajlı gemileri sökebilecek yeterli kuru havuz kapasitesinin bulunmadığı da savunuluyor. 26 Haziran 2025’te IMO Hong Kong Konvansiyonu’nun yürürlüğe girmesiyle Hindistan’daki gemi geri dönüşüm tesislerinin standartlarını yükselttiği belirtiliyor.
“TÜRKİYE İÇİN ÇOK BÜYÜK BİR RİSK”
İMEAK Deniz Ticaret Odası Aliağa Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı Adem Şimşek, Hindistan’daki tesislerin AB listesine alınmasının Türkiye açısından önemli bir rekabet riski oluşturacağını söyledi.
Aliağa’da halen 8 tesisin AB’nin onaylı listesinde bulunduğunu belirten Şimşek, Hindistan’ın da listeye girmesi halinde bu tesislerin Avrupa bayraklı gemiler için yeni bir rakiple karşı karşıya kalacağını ifade etti. Şimşek, Türkiye’nin AB standartlarına uygun tesislere sahip olduğunu belirterek, Hindistan’ın listeye alınmamasının Türkiye’nin çıkarına olacağını söyledi.
“AVRUPA’DA LOBİ YAPMAMIZ GEREKİYOR”
Sektörün sürece yalnızca teknik açıdan değil, diplomatik ve kurumsal düzeyde de müdahil olması gerektiğini vurgulayan Şimşek, Türkiye’nin Avrupa Birliği ve Uluslararası Gemi Geri Dönüşüm Sanayicileri Derneği (ISRA) nezdinde çalışma yürütmesi gerektiğini söyledi.
Hindistan’ın listeye alınması halinde Avrupa bayraklı gemilerin fiyat avantajı nedeniyle bu ülkeye yönelebileceğini belirten Şimşek, geçmişte Hindistan’ın AB listesinde bulunmaması nedeniyle Aliağa’ya gelen gemilerin artık farklı bir pazara kayabileceğini ifade etti.
ALİAĞA’DA SÖKÜM TALEBİ YAVAŞLADI
Denizcilik piyasasındaki gelişmeler de Türkiye’deki gemi söküm sektörünü etkiliyor. Navlun fiyatlarının yüksek seyretmesi ve ikinci el gemi fiyatlarının yeni gemi fiyatlarına yaklaşması, armatörlerin yaşlı gemilerini hemen hurdaya ayırmak yerine kullanmaya devam etmesine neden oluyor. Aliağa’da yılın ilk 9 ayında 60 gemi söküme geldi. Bu gemilerin toplam tonajı yaklaşık 305 bin ton LDT olarak hesaplandı. Geçen yılın aynı döneminde ise 55 gemi söküme gelmişti.
Şimşek, yeni gemi inşalarının devam etmesi ve navlun piyasasının güçlü seyretmesi nedeniyle armatörlerin yaşlı gemilerini hurdaya ayırmak yerine bakım ve onarımla kullanmaya devam ettiğini belirtti.
ALİAĞA’DA 8 TESİS AB LİSTESİNDE
Türkiye’de gemi geri dönüşüm faaliyetlerinin merkezi İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunuyor. Bölgede 28 parsel üzerinde 22 gemi geri dönüşüm tesisi faaliyet gösterirken, sektörün toplam kapasitesi yaklaşık 1 milyon ton seviyesinde.
Aralık 2018’den bu yana Avrupa menşeli gemiler, Avrupa Komisyonu’nun Onaylı Gemi Geri Dönüşüm Listesi’nde bulunan tesislerde sökülebiliyor. Türkiye, ABD’deki bir tesisle birlikte AB dışından söz konusu listeye giren ülkeler arasında yer alıyor.
Aliağa’daki tesislerden 8’i AB’nin onaylı listesinde bulunuyor. Diğer tesisler de listeye dahil olabilmek için çalışmalarını sürdürüyor.